حسين مير حيدر
308
معارف گياهى ( فارسى )
درختان اطراف خود مىپيچد و در صورت نبودن قيّم براى پيچيدن به صورت خوابيده روى زمين است . برگهاى آن تيركمانى و مثلثى تخممرغى نوكتيز . گلهاى آن سفيد يا صورتى است . ريشهء اين گياه نيز در طب سنتى مستعمل است . در هندوستان اين گياه به صورت علف هرز در اغلب مزارع هند مىرويد . در ايران در قم ، اطراف تهران و كرج در مزارع ، در شمال ايران در ايسپيلى ييلاق و لاهيجان ، در غرب كشور در اراك در قلعه نو مىرويد . نام محلى گياه در اين منطقه « پيچك » است . در مرز ايران و عراق ، در شمال غربى در خوى و اردبيل و در آخر در بلوچستان در سرحدّ و سنجاناك و تفتان در 1500 مترى از سطح دريا مىرويد . در بلوچستان با نامهاى محلى « باكاربالى » ، « اندرونرى » و « ياچكى » شناخته مىشود . در زابل و در آبادان و در فارس در كوه چاه سيوند نيز مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در گياه پيچك صحرايى وجود مادهء كونولوولين « 1 » تأييد شده است . از گياه آلكالوئيدى جدا نشده است . از گياه در حدود 4 - 5 / 1 درصد مادهء رزينى به دست مىآيد كه خاصيت مسهلى دارد . در ريشه يا ساقهء زيرزمينى خشك شدهء گياه در حدود 9 / 4 درصد رزين وجود دارد [ G . I . M . P ] . از ريشهء گياه به عنوان مسهل استفاده مىشود . 2 . گونهء ديگرى به نام علمى Convolulus glomeratus Choisy ex DC . . در مناطق گرم بلوچستان مىرويد . گياهى است چندساله در هند نيز انتشار دارد . نام محلى اين گياه در بلوچستان « پىچاك » است . ريشهء گياه داراى خاصيت مسهلى است و از خود گياه نيز به عنوان مسهل استفاده مىشود . 3 . Convolvulus Spinosus Burm . . گياهى است كوتاه ، چندساله ، با ساقههاى نيمهچوبى . خيلى پرشاخه و تيغدار . اين گياه در ايران در بلوچستان و اصفهان مىرويد . در بلوچستان با نامهاى محلى زير شناخته مىشود : الف ) در لاسبلاس « داهل كور » ؛ ب ) در مكران « دولاكو » ؛
--> ( 1 ) . Conuolvulin